Badania przed maratonem dla amatorów. Rozmowa z lek. Karolem Malcem


Maraton, Półmaraton, Zdrowie / środa, Styczeń 16th, 2019

Maraton to piękna sprawa – zwłaszcza dla uczestników i ich najbliższych. To owoc ciężkiej pracy i wyrzeczeń. Nie zapominajmy jednak, że królewski dystans wiąże się także z olbrzymim wysiłkiem fizycznym, któremu nie każdy organizm jest w stanie podołać. Zanim więc przystąpicie do startu, odwiedźcie swojego lekarza i zróbcie komplet badań. O tym, dlaczego to jest ważne, dowiecie się z mojej rozmowy z lekarzem sportowym Karolem Malcem. Zapraszam 🙂

Iza: Czy każdy biegacz powinien przebadać się przed startem w maratonie?

Lek. K. Malec: Uważam, że tak. Niezależnie od wieku i doświadczenia, a także tego czy jesteśmy zawodowymi sportowcami, czy amatorami. Raz do roku powinniśmy wykonać morfologię krwi, badanie moczu oraz EKG. Jeśli wyniki są prawidłowe, to przed startem w maratonie wystarczyłoby udać się np. do lekarza rodzinnego, który przeprowadzi badania fizykalne (osłucha serce, płuca, zbierze wywiad) oraz antropometryczne, czyli takie podczas których lekarz sprawdza m.in. wzrost i masę ciała.

Co nam powiedzą ogólne badania?

  • Z morfologii krwi najistotniejszym aspektem będzie wykluczenie anemii, która jest przeciwwskazaniem do udziału w maratonie i wymaga poszerzenia diagnostyki. Ważny jest także poziom płytek i leukocytów.
Tabela: Podstawowe parametry morfologii brane pod uwagę podczas orzecznictwa lekarskiego ws. udziału w maratonie:
Rodzaj badania Norma Wynik biegacza
WBC leukocyty 4-10 (10×3/µL) może być wyżej
HTC hematokryt 41-53 (10×3/µL) mieści się w normie
MCV Średnia objętość krwinki czerwonej 80-100 (fL) mieści się w normie
  • Ogólne badanie moczu może wykazać np. Białkomocz, który najczęściej wiąże się z chorobami nerek i także wymaga poszerzenia diagnostyki. Podobnie z infekcjami dróg moczowych, które również rozpoznamy na podstawie tego badania.
  • EKG spoczynkowe wykluczy bądź wskaże ewentualne zaburzenia rytmu serca, przebyte choroby związane z mięśniem sercowym, bloki przewodzenia, przerost lewej komory serca.

Dwa pierwsze badania możemy wykonać i ocenić ich wynik po części samodzielnie (wg. wskazanych norm), natomiast EKG powinien zająć się już lekarz specjalista – internista lub kardiolog.

Wszystkie niezbędne badania możemy wykonać bezpłatnie na fundusz NFZ.

Na ile czasu przed maratonem powinniśmy wykonać takie badania?

Badać powinniśmy się przynajmniej raz do roku i jeśli wyniki są w porządku, wtedy przed samym maratonem wystarczy jedynie spotkać się z lekarzem, porozmawiać i przejść badania fizykalne. Zawodowi sportowcy wykonują obowiązkowe badania dwa razy do roku.

Badania pokazują, że w skrajnych przypadkach, u części ekstremalnie trenujących biegaczy, może dojść do zawału serca. Dlatego bardzo ważne jest, aby badać serce regularnie i wykonywać EKG minimum raz do roku.

Orzeczenie dotyczące braku przeciwwskazań do udziału w maratonie może wydać lekarz rodzinny lub lekarz sportowy. Jeśli pojawią się z ich strony jakieś wątpliwości co do stanu zdrowia pacjenta, zapewne skierują go na szczegółowe badania do poradni specjalistycznej.

Badania przed maratonem
Źródło: Unsplash.com

Czy ‘ukryta wada serca’ może się ujawnić już na etapie treningu?

Może się ujawnić, ale nie musi. Podczas biegu maratońskiego pojawia się dużo więcej bodźców zewnętrznych niż podczas zwykłego treningu. Odczuwamy stres startowy, rośnie adrenalina. Wszystkie te czynniki wiążą się z olbrzymią pracą serca i w połączeniu z wysiłkiem maratońskim oraz niewykrytą wcześniej wadą wrodzoną lub kardiomiopatią mogą doprowadzić do tak nieszczęśliwych sytuacji jak zgon uczestnika.

Niektóre zagraniczne maratony wymagają orzeczeń lekarskich, czy uważasz, że w Polsce także powinno się ich wymagać?

Uważam, że tak, chociaż domyślam się, że gdyby wprowadzono takie reguły, to mogłaby spaść liczba uczestników. Takie minimum, które powinno się wymagać od maratończyków, to przynajmniej oświadczenie na podstawie badań fizykalnych, czyli takich w których lekarz osłuchuje pacjenta aby wykluczyć m.in. zaburzenia rytmu serca, patologiczne szmery w sercu, astmę, infekcje, czy choroby przewlekłe.

badania przed maratonem
Źródło: Unsplash.com

Czy wiek ma wpływ na rodzaj badań?

To zależy od tego, czy mamy jakieś dodatkowe problemy ze zdrowiem, ale w pierwszej fazie, każdy pacjent powinien przejść dokładnie taki sam pakiet badań – czyli wszystkie te, o których wspomniałem wyżej.

Jakie objawy podczas treningu powinny nas zaniepokoić?

Niepokojącym sygnałem powinien być wyraźny, ogólny spadek wydolności oraz związane z nim dolegliwości, tj.:

  • duszności,
  • bóle w klatce piersiowej,
  • zawroty głowy,
  • zaburzenia widzenia (mroczki przed oczami),
  • kołatania serca,
  • wyczuwalna, nierówna praca serca.

Należy jednak pamiętać, że często niektóre z tych objawów pojawiają się również u ludzi zdrowych i sygnalizują wyłącznie to, że układ oddechowy oraz sercowo-naczyniowy po prostu nie dają sobie rady z nadmiernym wysiłkiem.

Czy są jakieś objawy, które możemy poczuć w stanie tzw. ‘spoczynku’?

Tak, zdecydowanie najczęściej są to objawy arytmii serca tj. kołatanie serca i nierówna praca serca. Również wysokie wartości ciśnienia tętniczego mogą być objawem choroby nadciśnieniowej, która także jest przeciwwskazaniem do udziału w maratonie.

Co z maratonami za granicą?

Jeśli wybieramy się na maraton w jakieś odległe, egzotyczne miejsca, to należy odwiedzić Poradnię Chorób Zakaźnych i dowiedzieć się jakie szczepienia powinniśmy w związku z tym odbyć. Należy je wykonać minimum na 2-3 tygodnie przed biegiem, aby organizm zdążył się „uzbroić”. Ten czas jest bardzo istotny, ponieważ u niektórych osób mogą wystąpić objawy uodporniania się organizmu tj. dreszcze, gorączka, osłabienie, które również uniemożliwiają nam zaplanowany wysiłek.

Badania przed maratonem (3)

Podsumowując, jakie dolegliwości wykluczają nas z wzięcia udziału w maratonie?

  • Anemia
  • Wady serca
  • Dyskopatia
  • Schorzenia kostno-stawowe
  • Infekcje
  • Nadciśnienie nieuregulowane
  • Astma nieuregulowana

Z badań wynika, że podczas maratonu i godzinę po jego zakończeniu umiera jedna osoba na 259 tys. uczestników. W Polsce praktycznie co roku słyszymy o przykrych wydarzeniach związanych ze zgonem uczestnika (Poznań, Warszawa, Kraków). Nie da się jednak nie zauważyć, że obecnie ludzie podchodzą do sportu coraz bardziej profesjonalnie: kupują drogie ubrania, gadżety, stosują suplementy. Czas najwyższy równie zawodowo potraktować kwestię profilaktyki zdrowotnej.

Wywiadu udzielił:

Karol Malec – lekarz sportowy, specjalista chorób wewnętrznych i medycyny ratunkowej. Na co dzień pracuje w Szpitalnym Oddziale Ratunkowym Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie.  Jest także lekarzem Kadry Narodowej Polskiego Związku Kajakowego. Współautor publikacji naukowej na temat wpływu stężenia pyłu zawieszonego w powietrzu (PM2,5 i PM10) na nagłe zachorowania oraz zaostrzenia chorób przewlekłych u dzieci w aglomeracji krakowskiej (praca dostępna tutaj). W wolnych chwilach oddaje się uprawianiu ulubionych sportów tj. kolarstwo, pływanie oraz sporty zimowe.

 

Lek. Karol Malec, Source: facebook.com/lekarzsport.karolmalec

Gdzie można znaleźć Karola?

👉 lekarzsport.pl

👉Profil na Facebooku

👉Profil na Znanym Lekarzu 

 

 

 


Follow me on
Strava